Portugezen hebben grootste moeite om medicijnen te betalen binnen vergelijking van EU-landen
Portugezen ervaren binnen een groep vergelijkbare Europese landen de meeste problemen bij het betalen van medicijnen. Dat blijkt uit de eerste editie van de Medicines Access Equity Index, gepubliceerd door EQUALMED, de Portugese Vereniging voor Gelijkheid in Toegang tot Geneesmiddelen.
Volgens het onderzoek zouden jaarlijks naar schatting 1.577 sterfgevallen vermeden kunnen worden als de toegang tot medicijnen in Portugal gelijk zou zijn aan die in landen met betere prestaties, zoals Frankrijk.
Toegang tot medicijnen slechts ‘matig’
De index meet de mate van gelijke toegang tot geneesmiddelen tussen 2022 en 2025 en kent Portugal een score toe van 52%. Dat betekent dat ongeveer 5 op de 10 Portugezen effectief gelijke toegang hebben tot medicatie.
Deze score ligt lager dan in benchmarklanden als Spanje, Italië, Frankrijk en België — landen die vaak als referentie dienen op het gebied van geneesmiddelenprijzen en gezondheidsbeleid.
Volgens João Paulo Nascimento, voorzitter van EQUALMED, heeft “een aanzienlijk deel van de bevolking” moeite om de benodigde medicatie te verkrijgen of te betalen.
Op basis van statistische vergelijkingen wijst het onderzoek erop dat Portugal gemiddeld ongeveer vier jaar minder levenskwaliteit kent dan Frankrijk.
Vermijdbare sterfte
De studie schat dat in de onderzochte periode jaarlijks 1.577 sterfgevallen door behandelbare aandoeningen voorkomen hadden kunnen worden als Portugal hetzelfde niveau van toegang tot geneesmiddelen had als Frankrijk.
Een verbetering van slechts 5% in gelijkheid en toegang zou volgens de onderzoekers al kunnen leiden tot een daling van 3% in behandelbare sterfte per jaar.
Medicatie relatief duur voor Portugezen
Economisch gezien blijkt Portugal het land waar burgers relatief het meest uitgeven aan medicijnen in verhouding tot hun inkomen.
Gemiddeld besteedt een Portugese burger €148,30 per jaar aan medicatie, tegenover een gemiddeld jaarsalaris van €20.451.
Ter vergelijking: in Frankrijk — het land waar de relatieve uitgaven het laagst zijn — geven burgers gemiddeld €72,70 per jaar uit aan medicijnen, bij een gemiddeld salaris van €44.904.
Volgens de door adviesbureau IQVIA uitgevoerde index geeft 16,1% van de Portugezen aan moeite te hebben met het betalen van medicatie. Alleen Italië scoort vergelijkbaar hoog (17,4%), terwijl in Frankrijk slechts 4% van de bevolking betalingsproblemen meldt.
Regionale ongelijkheden binnen Portugal
Naast internationale verschillen bestaan er ook duidelijke regionale ongelijkheden binnen Portugal zelf, met verschillen tot 10%.
De regio Alentejo scoort het slechtst, gevolgd door Oeste en Vale do Tejo.
Betere resultaten worden gemeten in het noorden van het land, in Groot-Lissabon en op het Schiereiland Setúbal.
Opvallend is dat tussen 2023 en 2025 een lichte afname in gelijkheid wordt waargenomen.
Structurele factoren spelen grote rol
Volgens het onderzoek verklaren sociaaleconomische factoren slechts 23% van de verschillen in toegang. De overige verschillen houden verband met landenspecifieke factoren zoals:
-
Budgettaire keuzes
-
Regels rond goedkeuring en prijszetting van geneesmiddelen
-
Organisatie van het gezondheidszorgsysteem
-
Beschikbaarheid van zorgpersoneel
Portugal behoort tot de landen met het laagste aantal actieve gezondheidswerkers per 100.000 inwoners. Dat belemmert onder meer de toegang tot medische consulten en dus tot recepten — een cruciale stap in het verkrijgen van medicatie.
Oproep tot investeringen in geneesmiddelenbeleid
Volgens EQUALMED is de index niet bedoeld om kritiek te leveren, maar om het debat over de toekomst van de Portugese gezondheidszorg te ondersteunen.
De vereniging pleit voor een hogere investering per inwoner in geneesmiddelenbeleid, vergelijkbaar met de benchmarklanden. Volgens voorzitter João Paulo Nascimento zou dit niet alleen leiden tot betere volksgezondheid, maar ook tot lagere totale zorgkosten en hogere productiviteit.
De index beoordeelt onder meer:
-
De koopkracht van huishoudens
-
De duurzaamheid van het zorgsysteem
-
Regulering en goedkeuring van geneesmiddelen
-
Het aantal zorginstellingen en professionals per 100.000 inwoners
De conclusie van het rapport is duidelijk: zonder gerichte beleidsaanpassingen blijft een aanzienlijk deel van de Portugese bevolking kwetsbaar als het gaat om toegang tot essentiële medicatie.
