Commissie voor analyse van grote bosbranden ligt al zes maanden stil
Zes maanden nadat het voorstel werd ingediend om een Onafhankelijke Technische Commissie op te richten voor de analyse van de verwoestende bosbranden van 2025 in Centraal-Portugal, is er nog steeds geen daadwerkelijke voortgang geboekt. Politieke vertragingen én het uitblijven van voordrachten van deskundigen zorgen ervoor dat de evaluatie van een van de zwaarste brandseizoenen ooit voorlopig dode letter blijft.
Recordbranden in de regio Centro
De branden, die op 13 augustus begonnen in Piódão (gemeente Arganil), woedden elf dagen lang en breidden zich uit naar onder meer Oliveira do Hospital, Pampilhosa da Serra, Seia, Fundão, Covilhã en Castelo Branco.
Volgens het Instituto da Conservação da Natureza e das Florestas ging meer dan 64.000 hectare in vlammen op – de grootste oppervlakte ooit door één brand in Portugal verwoest.
Kort na de ramp, op 27 augustus, diende de Socialistische Partij (PS) een wetsvoorstel in om een onafhankelijke commissie op te richten die de branden grondig zou analyseren. Op 17 september werd het voorstel in eerste lezing besproken en op 5 december volgde de definitieve stemming. Alle partijen stemden voor, behalve de PCP (onthouding) en Iniciativa Liberal (tegen).
Pas op 19 januari verscheen de wet in het staatsblad, waarmee de commissie officieel werd goedgekeurd.
Taken van de commissie
Volgens de wet krijgt de commissie – zodra zij operationeel is – maximaal 60 dagen (met een mogelijke verlenging van 30 dagen) om onder meer te onderzoeken:
-
het aantal brandhaarden (ignições)
-
de vastgestelde oorzaken
-
het tijdsverloop van de branden
-
de omstandigheden rond eventuele dodelijke slachtoffers
-
de effectiviteit van het speciale nationale brandbestrijdingsplan van 2025
De commissie moet bestaan uit twaalf erkende specialisten, nationaal en internationaal, en wordt benoemd door de voorzitter van het parlement, José Pedro Aguiar-Branco.
Vier experts worden voorgedragen door universiteiten en polytechnische instellingen, vier door de nationale verenigingen van gemeenten en freguesias (deelgemeenten), en vier op basis van voorstellen van de parlementaire fracties.
Benoemingen blijven uit
In de praktijk stokt het proces al maanden. Partijen lieten lang na om namen voor te dragen. Volgens parlementaire verslagen drong de voorzitter herhaaldelijk aan op snelle voordrachten.
De PS leverde als eerste kandidaten aan, maar PSD en Chega zorgden voor vertraging. Inmiddels zouden ook hun namen zijn ingediend, al is niet bekendgemaakt wie dat zijn.
De Vereniging van Portugese Gemeenten heeft haar kandidaten eveneens aangedragen.
Wat nog ontbreekt, zijn voordrachten van:
-
de Nationale Vereniging van Freguesias
-
de Raad van Rectoren van de Portugese Universiteiten
-
de Coördinerende Raad van Polytechnische Instituten
Opmerkelijk is dat de wet geen duidelijke termijn vastlegt voor het indienen van namen. Hierdoor kan de oprichting van de commissie in theorie onbeperkt worden uitgesteld.
‘Moeilijk te begrijpen’
Branddeskundige Domingos Xavier Viegas, die eerder leiding gaf aan onderzoekscommissies na de branden van 2017, noemt de vertraging onbegrijpelijk.
Volgens hem werden eerdere commissies veel sneller opgericht en leverden zij binnen korte tijd hun rapporten op.
De huidige commissie zou maximaal drie maanden nodig hebben om haar conclusies te presenteren. Als zij begin maart van start zou gaan, zou het rapport begin juni klaar kunnen zijn – vlak voor het nieuwe brandseizoen.
Gezien het huidige tempo lijkt dat echter onhaalbaar. Daarmee dreigt het rapport minder impact te hebben op het komende zomerseizoen.
Volgens Viegas is het doel van zo’n commissie juist om te analyseren wat er misging en welke maatregelen nodig zijn om herhaling te voorkomen. Gezien de ernst van de branden verdient de situatie een grondige evaluatie, zeker omdat vergelijkbare omstandigheden zich opnieuw kunnen voordoen.
Nieuwe commissie in de maak
De vertraging komt op een moment dat er al wordt gesproken over een nieuwe onafhankelijke commissie – ditmaal om de zware stormen en overstromingen te analyseren die Portugal vanaf 27 januari troffen, met name door depressie Kristin.
De partij PAN diende op 2 februari een voorstel in voor een soortgelijke commissie met twaalf deskundigen, volgens hetzelfde benoemingsmodel. De Nationale Vereniging van Gemeenten heeft zich inmiddels positief uitgesproken over dat initiatief.
Zij benadrukt dat de toename van extreme weersomstandigheden vraagt om versterking van preventie, territoriale weerbaarheid en bescherming van de bevolking in het licht van klimaatverandering.
Ondertussen blijft de commissie die de grootste bosbranden ooit in Portugal moet onderzoeken nog altijd ‘op papier’ bestaan – zonder dat het daadwerkelijke werk is begonnen.
