Lage inkomens en lage vastgoedwaarden leveren bijna 651.000 Portugezen vrijstelling van IMI op
In 2024 waren in Portugal bijna 651.000 belastingplichtigen vrijgesteld van het betalen van de gemeentelijke onroerendgoedbelasting (IMI). De vrijstelling is gebaseerd op twee criteria: een laag gezinsinkomen en een beperkte fiscale waarde van het vastgoedbezit.
Volgens gegevens van het ministerie van Financiën ging het om 650.907 belastingplichtigen. De vrijstelling had betrekking op 2.059.105 landelijke percelen (prédios rústicos) en 616.980 stedelijke woningen of gebouwen.
Verouderde waardering van landbouwgrond
Een belangrijke reden voor de lage fiscale waarde van veel landelijke percelen is dat deze vaak al tientallen jaren niet opnieuw zijn gewaardeerd. Volgens fiscalisten zijn veel van deze gronden al minstens vijftig jaar niet herzien voor belastingdoeleinden. Alleen bij eigendomsoverdracht — via verkoop, schenking of erfenis — wordt de fiscale waarde (VPT) aangepast. In zulke gevallen kan de waarde soms zelfs verdubbelen.
Daarnaast speelt de aanwezigheid van veel kleine landbouwpercelen (minifúndios), vooral in Noord- en Midden-Portugal, een rol bij de lage gemiddelde fiscale waardering.
Wanneer de belastingdienst in de toekomst overgaat tot een algemene herwaardering van landelijke percelen — een maatregel die al jaren wordt aangekondigd — kunnen veel eigenaars te maken krijgen met aanzienlijke stijgingen van hun IMI.
Inkomens- en vermogensgrenzen
Volgens de huidige IMI-wetgeving geldt de vrijstelling voor landelijke eigendommen en voor een eigen woning (of een deel daarvan) die dient als hoofdverblijf, mits het totale bruto gezinsinkomen niet hoger is dan 2,3 keer 14 maal het IAS (Indexante dos Apoios Sociais) en de totale fiscale waarde van het vastgoedbezit niet hoger is dan 10 keer 14 maal het IAS.
Op basis van het IAS van 2024 betekende dit concreet dat huishoudens met een bruto jaarinkomen tot 16.398,10 euro en een totale fiscale vastgoedwaarde tot 71.296,40 euro in aanmerking kwamen voor vrijstelling.
Het IAS wordt jaarlijks aangepast op basis van inflatie en economische groei. In 2024 bedroeg het 537,13 euro.
IMI en AIMI in cijfers
In 2024 werd IMI geheven op 9.158.147 landelijke percelen en 7.049.118 stedelijke eigendommen.
Daarnaast werden 93.516 belastingplichtigen belast via het aanvullende IMI (AIMI), ook wel bekend als de “Mortágua-belasting”. Dit is van toepassing op vastgoedbezit met een waarde van meer dan 600.000 euro. Van deze groep waren 77.967 rechtspersonen, zoals bedrijven en stichtingen. De belasting had betrekking op 570.961 eigendommen.
Tegelijkertijd genoten 132.488 woningen een tijdelijke vrijstelling van drie jaar. Deze geldt voor huishoudens met een bruto jaarinkomen tot 153.300 euro en een fiscale woningwaarde tot 125.000 euro, evenals voor woningen die bestemd zijn voor verhuur. De vrijstelling kan met twee jaar worden verlengd.
Belangrijke inkomstenbron voor gemeenten
De IMI bracht in 2024 in totaal 1.500,3 miljoen euro op voor Portugese gemeenten, een lichte daling van 0,3% ten opzichte van 2023.
De overdrachtsbelasting IMT leverde daarentegen 1.728,5 miljoen euro op, een stijging van 0,8% tegenover het voorgaande jaar. Volgens het Anuário Financeiro dos Municípios Portugueses 2024 vertegenwoordigde IMT 42,7% van de gemeentelijke directe belastinginkomsten en IMI 37%.
In grote gemeenten is IMT gemiddeld belangrijker, terwijl in kleinere gemeenten IMI relatief zwaarder weegt.
OESO pleit voor hervorming
Vorige maand stelde de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) voor om de belastingen op vastgoedtransacties (IMT) te verlagen en de jaarlijkse vastgoedbelasting (IMI) geleidelijk te verhogen.
Volgens de OESO zijn de fiscale vastgoedwaarden verouderd, zeker gezien de sterke stijging van woningprijzen in de afgelopen jaren. Hoewel de waarden om de drie jaar worden aangepast op basis van inflatie en lokale coëfficiënten, acht de organisatie dit onvoldoende.
De OESO pleit voor jaarlijkse herwaarderingen op basis van recente verkoop- en huurdata, gecombineerd met specifieke kenmerken van het vastgoed. Eventuele belastingverhogingen zouden geleidelijk moeten worden ingevoerd, met overgangsmaatregelen om abrupte stijgingen voor eigenaars te voorkomen.
