Portugese olijfolieproductie vijf keer zo groot in 26 jaar
De Portugese olijfoliesector heeft de afgelopen decennia een enorme groei doorgemaakt. In het huidige seizoen komt de productie uit op ongeveer 160.000 ton olijfolie. Daarmee is de gemiddelde productie in Portugal in 26 jaar tijd maar liefst vervijfvoudigd.
Volgens deskundigen uit de sector is dit echter nog niet het eindpunt. Tijdens een nationaal congres over olijfolie in de Alentejo werd duidelijk dat Portugal niet alleen méér olijfolie kan produceren, maar vooral ook meer waarde uit de eigen productie kan halen.
160.000 ton goed voor honderden miljoenen euro’s
De productie van 160.000 ton olijfolie vertegenwoordigt naar schatting een waarde van ongeveer 700 miljoen euro. Daarbij wordt uitgegaan van de gemiddelde verkoopwaarde van olijfolie in bulk.
Juist daar zit volgens de sector een belangrijk aandachtspunt. Nog altijd wordt meer dan de helft van de Portugese olijfolie in bulk verkocht, vaak voor export. Dat betekent dat een groot deel van de toegevoegde waarde uiteindelijk niet in Portugal terechtkomt, maar in landen waar de olie wordt verpakt, gebrandmerkt en verkocht.
Pleidooi voor een sterk Portugees olijfoliemerk
De sector wil daarom inzetten op een herkenbaar nationaal kwaliteitsmerk voor Portugese olijfolie. Het idee is om Portugese olijfolie sterker als eigen product in de markt te zetten, in plaats van deze vooral als bulkproduct te verkopen.
Met een gezamenlijke Portugese merknaam of overkoepelend kwaliteitslabel zou de olie meer zichtbaarheid krijgen in binnen- en buitenland. Daardoor kan Portugal niet alleen meer verdienen aan de eigen productie, maar ook internationaal sterker concurreren met landen als Spanje en Italië.
Volgens deskundigen is de productie in Portugal de afgelopen jaren sterk gemoderniseerd. Er is veel geïnvesteerd in nieuwe olijfgaarden, moderne teeltmethoden en geavanceerde olijfoliemolens. Commercieel blijft er echter nog veel ruimte liggen, vooral op het gebied van verpakking, branding en internationale positionering.
Alentejo als motor van de groei
De groei van de Portugese olijfoliesector is voor een groot deel te danken aan de uitbreiding van olijfgaarden in de Alentejo, en dan vooral in het zuiden van deze regio. Portugal telt inmiddels ongeveer 350.000 hectare olijfgaarden, waarvan een groot deel in de Alentejo ligt.
Een belangrijke rol speelt het irrigatiesysteem rond het Alqueva-stuwmeer, het grootste kunstmatige meer van Europa. Dankzij deze waterinfrastructuur konden in de regio veel moderne olijfgaarden worden aangelegd.
Toch zien experts ook buiten de Alentejo nog mogelijkheden. De kennis, technieken en productiemodellen die in het zuiden succesvol zijn gebleken, zouden volgens hen ook in andere delen van Portugal kunnen worden toegepast.
Modernere olijfgaarden met hogere opbrengst
Naast uitbreiding speelt ook vernieuwing een grote rol. Portugal loopt volgens de sector voorop in het vervangen van moderne olijfgaarden door nog efficiëntere teeltsystemen.
Traditionele en halfmoderne olijfgaarden maken steeds vaker plaats voor zogenoemde haagvormige olijfgaarden. Daarbij staan de bomen dichter op elkaar en worden ze zo aangeplant dat mechanische oogst eenvoudiger en efficiënter wordt.
Deze teeltvorm kan een hogere productie opleveren en is aantrekkelijk voor producenten die meer rendement uit hun grond willen halen. Opvallend is dat dit model niet altijd afhankelijk hoeft te zijn van irrigatie. Onder de juiste bodem- en klimaatomstandigheden kunnen ook regenafhankelijke olijfgaarden volgens de sector goede resultaten opleveren.
Productie kan doorgroeien naar 300.000 ton
Hoewel de productie dit seizoen ongeveer tien procent lager ligt dan vorig jaar, blijft het toekomstbeeld positief. Nieuwe olijfgaarden en productieve percelen komen de komende jaren steeds meer in productie. Daardoor kan de Portugese olijfolieproductie opnieuw sterk stijgen.
De recordproductie van Portugal lag eerder op ongeveer 206.000 ton. Volgens verwachtingen binnen de sector zou het land binnen drie tot vijf jaar kunnen doorgroeien naar circa 300.000 ton olijfolie per jaar.
Als dat lukt, zou Portugal een veel grotere rol gaan spelen op de internationale olijfoliemarkt. Het land zou dan kunnen uitgroeien tot een van de belangrijkste olijfolieproducenten van Europa en wereldwijd een nog sterkere positie innemen.
Van bulkproduct naar sterk exportmerk
De grootste uitdaging ligt niet alleen in méér produceren, maar vooral in slimmer verkopen. Zolang Portugese olijfolie grotendeels in bulk wordt geëxporteerd, blijft een deel van de economische waarde buiten Portugal hangen.
Door meer olie zelf te bottelen, te labelen en als Portugees kwaliteitsproduct in de markt te zetten, kan het land meer verdienen aan dezelfde productie. Daarmee kan Portugese olijfolie niet alleen zichtbaarder worden in supermarkten en speciaalzaken, maar ook sterker worden gekoppeld aan kwaliteit, herkomst en identiteit.
Portugal heeft de afgelopen 26 jaar laten zien dat het de productie enorm kan opschalen. De volgende stap is volgens de sector duidelijk: niet alleen meer olijfolie maken, maar ervoor zorgen dat de wereld die ook herkent als echte Portugese olijfolie.
