Portugal dreigt eigen WK 2030 te boycotten vanwege omstreden FIFA-plan
Portugal heeft zich samen met de andere Europese voetballanden achter een mogelijke boycot van toekomstige FIFA-toernooien geschaard. De landen eisen dat wereldvoetbalbond FIFA een omstreden plan intrekt om commerciële belangen in het WK en andere toernooien gedeeltelijk over te dragen aan particuliere investeerders.
De dreiging is voor Portugal extra opvallend. Het land organiseert in 2030 samen met Spanje en Marokko het wereldkampioenschap voetbal. Wanneer het conflict niet wordt opgelost, zou Portugal dus in theorie een WK kunnen boycotten waarvan het zelf gastland is.
Alle 55 Europese bonden stemmen voor boycot
De 55 nationale voetbalbonden die bij de UEFA zijn aangesloten, stemden tijdens een spoedoverleg unaniem voor een gezamenlijke boycot. Ook de Portugese voetbalbond schaarde zich achter dit besluit.
Europese nationale teams zouden niet meer deelnemen aan FIFA-toernooien zolang het voorstel op tafel ligt. De boycot zou pas worden opgeheven wanneer FIFA het plan volledig intrekt en juridisch bindende garanties geeft dat de organisatie en haar competities in de toekomst niet gedeeltelijk in particuliere handen komen.
Het besluit kan gevolgen hebben voor zowel mannen- als vrouwentoernooien. De eerstvolgende grote FIFA-competitie die geraakt kan worden, is het WK voor vrouwen van 2027 in Brazilië. Uiteindelijk zou ook het mannen-WK van 2030 in gevaar kunnen komen.
FIFA wil nieuwe commerciële onderneming oprichten
De onrust draait om het plan voor een nieuwe onderneming met de naam FIFA Forward Enterprise. Deze organisatie zou verantwoordelijk worden voor commerciële activiteiten en de organisatie rond het WK en andere FIFA-toernooien.
Externe investeerders zouden een belang van maximaal twintig procent in de onderneming kunnen kopen. De totale waarde van het nieuwe bedrijf wordt geschat op ongeveer 20 miljard dollar.
Volgens FIFA moet de constructie extra investeringen aantrekken en ervoor zorgen dat nationale voetbalbonden meer geld ontvangen. Tegenstanders vrezen echter dat particuliere investeerders blijvende invloed krijgen op de belangrijkste voetbaltoernooien ter wereld.
Miljoenenbeloning voor nationale bonden
FIFA-voorzitter Gianni Infantino zou de 211 aangesloten nationale voetbalbonden een aanzienlijk financieel voordeel hebben aangeboden wanneer zij met het voorstel instemmen.
Iedere bond zou bij goedkeuring tot 40 miljoen dollar kunnen ontvangen. De landen moeten volgens de plannen uiterlijk op 19 september een besluit nemen. In totaal zou vanaf 2027 een financieel pakket van ongeveer 10 miljard dollar beschikbaar komen.
Wanneer de aangesloten bonden het voorstel afwijzen, zou een eerder toegezegd bedrag van 2,7 miljard dollar overblijven. Dat komt neer op ongeveer 10 miljoen dollar per nationale bond.
Critici beschouwen deze financiële toezegging als een poging om kleinere bonden over te halen. Voor veel voetbalorganisaties vormt tientallen miljoenen dollars een enorm bedrag, waardoor zij volgens tegenstanders onder grote druk komen te staan om voor het plan te stemmen.
UEFA: het WK is niet te koop
De Europese voetbalbond vindt dat FIFA een grens overschrijdt. Het WK behoort volgens de UEFA tot het gezamenlijke erfgoed van de internationale voetbalsport en mag niet als een beleggingsproduct worden behandeld.
Zodra investeerders mede-eigenaar worden van commerciële belangen in FIFA-toernooien, ontstaat volgens de Europese bond een permanente verplichting om financieel rendement te leveren. Commerciële belangen zouden daardoor steeds zwaarder kunnen gaan wegen bij beslissingen over speelschema’s, locaties, televisierechten en nieuwe toernooien.
De UEFA beschuldigt FIFA daarnaast van gebrekkige transparantie. De regionale voetbalbonden zouden vooraf niet goed over het voorstel zijn geraadpleegd.
Ook buiten Europa groeit het verzet
De tegenstand blijft niet beperkt tot Europa. Ook de voetbalbond van Noord- en Midden-Amerika en het Caribisch gebied, CONCACAF, heeft het voorstel afgewezen.
De Aziatische voetbalbond AFC reageerde eveneens kritisch. De organisatie verklaarde dat zij vooraf niet door FIFA was geraadpleegd en onvoldoende informatie had ontvangen over de juridische, financiële en bestuurlijke gevolgen.
Ook internationale spelersvakbond FIFPRO heeft gewaarschuwd dat het plan de belangen en financiële prikkels rond mondiale voetbaltoernooien blijvend kan veranderen.
FIFA trekt plan voorlopig niet in
Ondanks de boycotdreiging heeft FIFA laten weten het overleg over de plannen voort te zetten. De wereldvoetbalbond stelt dat berichtgeving over een verkoop van het voetbal onjuist is en benadrukt dat uiteindelijk alle 211 nationale bonden over het voorstel mogen stemmen.
Volgens FIFA kan het plan tijdens de consultatie nog worden goedgekeurd, aangepast of volledig afgewezen. De organisatie zegt open te staan voor vragen en kritiek, maar weigert het voorstel voorlopig van tafel te halen.
FIFA benadrukt bovendien dat de nieuwe onderneming niet ten koste zou gaan van het bestuur of de geest van het voetbal. De Europese landen zijn daar vooralsnog niet van overtuigd.
Grote gevolgen voor Portugal en Spanje
Voor Portugal en Spanje heeft het conflict een bijzondere betekenis. Samen met Marokko organiseren zij het WK van 2030. De openingswedstrijden ter gelegenheid van het honderdjarig bestaan van het toernooi worden in Uruguay, Argentinië en Paraguay gespeeld.
Portugal behoort tegelijkertijd tot de 55 Europese landen die hebben afgesproken FIFA-competities te boycotten wanneer de investeringsplannen doorgaan.
Een daadwerkelijk WK zonder Europese landen lijkt vooralsnog een uiterst scenario. Europa levert veel van de sterkste en commercieel aantrekkelijkste nationale elftallen ter wereld. Een toernooi zonder landen als Portugal, Spanje, Frankrijk, Engeland, Duitsland, Italië en Nederland zou zowel sportief als financieel grote gevolgen hebben.
De unanieme Europese tegenstand zet FIFA daarom zwaar onder druk. De komende weken moeten uitwijzen of de wereldvoetbalbond het plan aanpast of intrekt, of dat het conflict verder escaleert.
Voor Portugal staat er veel op het spel: niet alleen deelname aan toekomstige FIFA-toernooien, maar ook de geloofwaardigheid en organisatie van het WK dat het land over vier jaar zelf moet ontvangen.
